پیش خوانیها یا پیش آوازها مجموعه ترانه ها و تصانیفی بوده اند که در گذشته به صورت گروهی(دو یا چند نفر) و گاهی هم توسط شخص واحدی خوانده می شد، تا حس لازم را در تماشاگران مجالس تعزیه برانگیزد.
به گزارش خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی موسیقی ایران(نای)، جهانگیر نصری اشرفی در کتاب«ققنوس» درباره«پیش خوانی در تعزیه» آورده است: پیش خوانیها یا پیش آوازها مجموعه ترانه ها و تصانیفی بوده اند که در گذشته به صورت گروهی(دو یا چند نفر) و گاهی هم توسط شخص واحدی خوانده می شد، تا در آغاز نمایش حس لازم در تماشاگران مجالس تعزیه برانگیزد و آمادگی لازم را در بینندگان و شنوندگان ایجاد کند.
اگر چه اجرای پیش خوانیها رفته رفته به کودکان سپرده شد ولی در بدو امر اجرای این آواز نیز بر عهده خوانندگان خوش الحان تعزیه بود. در گذشته های نه چندان دور هر مجلس تعزیه دارای یک یا دو پیش خوانی یا آواز مخصوص خود بود.
بنجامین در سفرنامه خود توصیف دقیق و جالب توجهی از اینگونه پیش خوانی ها به دست می دهد. او که خود شاهد تعزیه شهادت امام حسین(ع) در تکیه دولت بود در مورد پیش خوانی مر بوط به آن می نویسد: در این سکوت مطلق ناگهان صدایی شبیه پرندگانی که شبها می خوانند از یکی از پسر بچه ها بلند شد. صدا کاملا صاف و آسمانی بود و هر لحظه اوج می گرفت، آهنگ آن سوزناک بود و در قلب انسان نفوذ می کرد و اثر می گذاشت.
بنجامین ادامه می دهد: هر بیگانه ای مانند من که یکبار این صدا را شنیده باشد هرگز نمی تواند آن را فراموش کرده و از یاد ببرد. این آواز سوزناک و تاثر آور گویی هشداری برای تماشاچیان داخل تکیه بود که خود را برای دیدن تاثیر انگیزترین صحنه های تاریخ یعنی شهادت امام حسین(ع) و یارانش آماده کنند، در این هنگام صدای دیگری از پسر بچه دوم بلند شد که با صدای اولی هماهنگی می کرد و طولی نکشید که همه پسر بچه ها به طور دسته جمعی شروع به خواندن کردند.
بنجامین در بخش دیگری از این سفرنامه درباره پیش خوانی می نویسد: صدای آنها تکان دهنده و بسیار موثر بود، گویی که آنها آواز و آهنگ مرگ خودشان را می خوانند. در حالی که خواندن بچه ها ادامه داشت همه افراد آن دسته به دنبال یکدیگر وارد صحن تکیه شدند و با قدم های آهسته و باوقار در اطراف سکوی وسط تکیه شروع به حرکت کردند و بعد از پله های سکو بالا رفته و در دو صف مقابل غرفه مخصوص شاه ایستادند و به طور دسته جمعی سری فرود آورده و ادای احترام کردند.
در حال حاضر پیش خوانیها به دو گروه عمده قابل تقسیم اند؛ گروه اول از اصیل ترین نغمات تشکیل می شوند و گروه دوم نغماتی هستند که به نوعی تحت تاثیر موسیقی جدید قرار گرفته اند. در واقع گروه اول پیش خوانیها عینا از تصانیف موسیقی ردیفی و کلاسیک ایران برداشت شده است. این گروه از نغمات چه از نظر شعر و چه از نظر فرم و ساختار نغمه منطبق با سبک ها و فرم های تصنیف های به جای مانده از دوران مشروطه است.
توجه به تصانیف بازمانده از دوره یاد شده و یا بازسازی هایی که بر اساس آنها صورت پذیرفته و به ویژه تصانیف دو تن از برجسته ترین تصنیف سازان ایران یعنی عارف قزوینی و علی اکبر شیدا و مقایسه آنها با نمونه هایی از پیش خوانیها، نه تنها مبین مطابقت کلی و جزئی آنها با این گونه پیش آوازها در تعزیه است، بلکه در مواردی پیش خوانیها از اصالت و قدوت بیشتری برخوردارند.
Subscribe
0 نظرات
