اگر نوروز نیاید/ دکتر محمدتقی رخشانی

انسان اشرف مخلوقات خداونداست، آن گونه که خداوند برای خلقت انسان به خود تبریک گفته است فتبارک الله احسن الخالقین.

انسان راست قامت است و اعضای بدنش همه به قاعده است، سخن می گوید، حافظه ای قوی دارد، قدرت خلق و اختراع دارد، عصبیت دارد، عطوفت دارد، عقلانیت دارد، توان زندگی با دیگران را دارد و ده ها توان دیگر که انسان را انسان ساخته است. در این میان عقل و عاطفه از اهمیت زیادی برخوردار است و انسان به طور مداوم میان این دو در حرکت است. گاه عاطفه او را به سویی می کشد و گاه عقل او را به جانبی می برد، توازن میان این دو همان راه وسطی است که راه هدایت هم هست. سالها نگاه دانشمندان آن بود که هر قدر ضریب هوشی بشر بیشتر باشد او انسان توانمندتری خواهد بود و در مقابل رویدادها واکنش های بهتر و سریعتری از خود نشان می دهد اما امروز و با پژوهش های بیشتر بر روی عقل هیجانی یا عقل عاطفی روشن شده است که اگر عقل عاطفی مهمتر از ضریب هوشی نباشد قطعاً مقدم بر آن هست. اگر کسی نتواند حالات و هیجانهای عاطفی خود را کنترل نماید در شرایط هیجانی نمی تواند از ضریب هوشی خود به خوبی استفاده کند و دست و پا بسته به ورطه ای می افتد که گاه خارج شدن از آن سخت دشوار است.

عواطف انسان یک طیف گسترده را تشکیل می دهد که یک طرف آن افسردگی شدید است و سمت دیگر آن شعف و شادمانی بی حد است این میان مشکلات و گرفتاری های روزمره و مرگ و میرهای نزدیکان گاه کفه ی غم و اندوه را بسیار سنگین می کند. خارج شدن از این فضا نیاز به بهانه هایی برای شادمانی دارد، ازدواج، تولد، موفقیت در تحصیل و کار، جشن ها و اعیاد سنتی و دینی همه می توانند بخشی از این بهانه ها باشند. در این میان عید نوروز که بزرگترین جشن ملی ایرانیان است از جایگاه ویژه ای برخوردار است. جمشید پادشاه ایرانی در جنگ با دشمنان ایران زمین به سختی افتاد، دیوهای بد زمین را سرد و تاریک کردند، جمشید دستور داد تا آتشی انبوه افروختند و در گرما و نور آتش بر دشمنان پیروز شدند، چون فردا خورشید طلوع کرد و جهان روشن شد، جمشید گفت که امروز روزی نو آغاز شده است و آن را نوروز نامید. تقارن نوروز با آغاز بهار موجب گشته است تا عید ایرانیان به عنوان روز زمین جشن همه ی ساکنان زمین باشد.

اهمیت نوروز در سرزمین سیستان تا حدی است که پایان بخش همه ی اندوه ها و سوگواری هاست چنانچه اگر فردی یک روز قبل از عید نوروز فوت کند همه ی مراسمات وی اعم از سوم و بیست و یکم و چهلم و سال وی را در همان روز برگزار می کنند تا با اندوه و غم وارد سال جدید نشوند.

نوروز است و عید، نوروز است و کلوچه و شیرینی، نوروز است و دید و بازدید، نوروز است و لباس و کفش نو، نوروز است و بیرون کردن کدورت ها، نوروز است و آشتی کردن و همدیگر را بوسیدن، نوروز است و حرمت بزرگترها، نوروز است و سیزده بدر، نوروز است و شادمانی و چه می شود اگر یک سال نوروز نیاید، اما نوروز می آید، نوروزتان مبارک، شاد باشید.